Welzijn

Bij Heijmans denken we altijd vanuit de gebruiker. Daar doen we het voor. Met onze inspanningen creëren we omgevingen die gezond, veilig en aantrekkelijk zijn. We zijn pas tevreden als gebruikers daadwerkelijk verbetering ervaren. Zo moet ons werk bijdragen aan het welbevinden van mensen.

Fysieke inrichting

De maatschappelijke context waarin Heijmans opereert verandert snel. Ontwikkelingen zoals kansenongelijkheid, vervoersarmoede en hittestress hebben directe invloed op het ervaren welzijn van mensen. Met onze projecten willen wij bijdragen aan een gezonde, aantrekkelijke en veilige leefomgeving.

Binnen Heijmans hebben we brede ervaring met interventies die bijdragen aan het welzijn van gebruikers, op het gebied van wonen, werken en verbinden. In 2025 lag de nadruk op de ontwikkeling van een organisatiebreed beleidskader voor welzijn. Daarbij werken we aan een methode, gebaseerd op theory of change, die inzicht geeft in de huidige situatie, richting biedt om welzijn gericht te verbeteren en het mogelijk maakt om de effecten te monitoren. Deze aanpak helpt ons gerichter bij te dragen aan fysiek, mentaal en sociaal welbevinden en vormt de basis voor een herkenbare kwaliteitsstandaard die we beproeven binnen gebiedsontwikkelingen en geleidelijk breder willen gaan toepassen. Meer informatie is terug te lezen in het hoofdstuk Consumenten en eindgebruikers.

Voor het ontwikkelen van een effectieve en toekomstbestendige aanpak zoeken we bewust de samenwerking met kennispartners. TNO en de Data- en Kennishub Gezond Stedelijk Leven (DKH), waarin onder andere de Universiteit Utrecht, de Hogeschool Utrecht, het Universitair Medisch Centrum Utrecht en het RIVM samenwerken, zijn betrokken bij de totstandkoming van onze methodiek voor Welzijn. Hun wetenschappelijke inzichten en instrumenten vergroten de kwaliteit, bruikbaarheid en legitimiteit van onze aanpak. Daarnaast vinden we het belangrijk dat de opgebouwde kennis breed toegankelijk is, zodat deze ook buiten Heijmans kan worden gebruikt en verder kan worden geactualiseerd.

Van analyse naar interventie

Welzijn is sterk contextafhankelijk. Daarom begint onze methodische aanpak met het uitvoeren van een impactscan. Deze nulmeting brengt de kansen en uitdagingen in een gebied in kaart. In de praktijk zien we dat vraagstukken als bewegingsarmoede, kansenongelijkheid en eenzaamheid regelmatig naar voren komen. De inzichten uit de scan vormen de basis voor onze gebiedsontwikkeling en helpen ons om, samen met lokale stakeholders, gebruikers en partners gerichte interventies te bepalen die het welzijn van bewoners kunnen versterken.

Voor de analyse maken we gebruik van openbare data, lokale beleidsdocumenten en rapporten. Daarnaast raadplegen we een aantal ‘local heroes’, zoals stakeholders, bewoners en gebruikers, om zicht te krijgen op de subjectieve beleving van de leefomgeving. Op basis van deze gecombineerde inzichten formuleren we doelen voor de beoogde impact. Vervolgens bepalen we welke interventies bijdragen aan het welzijn van gebruikers, bijvoorbeeld op het gebied van ontmoeting en beweging. In 2025 heeft Heijmans een impactscan uitgevoerd in Hellevoetsluis, IJsselstein, Zutphen en Beverwijk.

Veel bestaande stadswijken zijn sterk versteend, met weinig groen en water en beperkte ruimte voor ontmoeting en beweging. In steeds warmere zomers zijn deze wijken extra kwetsbaar voor hittestress, met gevolgen voor de leefkwaliteit en de gezondheid van bewoners. Bij de herontwikkeling van deze wijken zet Heijmans daarom in op adaptieve maatregelen: door gericht meer groen en blauw toe te voegen, ruimte te creëren voor wateropvang en schaduw, en de openbare ruimte anders in te richten met schaduwrijke plekken. Hierdoor ontstaat verkoeling. Groen draagt daarnaast bij aan een betere luchtkwaliteit door het filteren van fijnstof en andere luchtverontreinigende stoffen, wat met name in dichtbebouwde en verkeersrijke gebieden van belang is. Een groenere en aantrekkelijk ingerichte leefomgeving nodigt bovendien uit tot bewegen en ontmoeten. Een voorbeeld hiervan is project Podium in Amersfoort. In deze wijk vormen twee groene ruimtes een belangrijk onderdeel van het ontwerp: een doorlopende groene zone door de wijk en een landschapspark met ruimte voor waterberging, ecologie en natuurlijke speelelementen. Ook bij het project De Kuil in Rotterdam is natuur een integraal onderdeel van het ontwerp. Dit binnenstedelijke gebied is herontwikkeld tot een groene stadswijk. Bomen op strategische plekken zorgen voor schaduw en waterverneveling in de binnentuin biedt verkoeling tijdens warme dagen. Nestkasten voor vogels, vlinders, bijen en vleermuizen zijn geïntegreerd in de bebouwing. Daken zijn vergroend met sedum en ook de erfafscheidingen bevatten groen. Verder is in de wijk een regenwateropvangsysteem geïntegreerd.

Onderzoek

Heijmans onderzoekt samen met externe kennispartners actief de effecten van interventies. Zo heeft de Universiteit Utrecht samen met Heijmans onderzocht welke factoren sociale cohesie en welzijn in nieuwbouwwijken bevorderen. Uit onderzoek in onder meer Maanwijk (Leusden) en De Hooge Riet (Ermelo) blijkt dat bewoners, die worden betrokken bij de inrichting en het beheer van hun leefomgeving ook daadwerkelijk meer contact met buren hebben en een gemeenschap vormen. De onderzoeken laten ook zien wat minder goed werkt. Voorzieningen die volledig door de ontwikkelaar worden ontworpen en ingericht, zoals de buurtschuur in Maanwijk, worden minder gebruikt dan verwacht. Toekomstige bewoners zijn niet actief betrokken en hebben geen inbreng kunnen leveren, waardoor eigenaarschap ontbreekt. Met deze inzichten vergroten we onze kennis over wat echt werkt en het helpt ons om interventies beter af te stemmen op de context. Heijmans en de Universiteit Utrecht blijven de ontwikkelingen in deze wijken volgen.

In 2025 is Heijmans ook een samenwerking aangegaan met de Tallinn University of Technology (TalTech) in Estland. Deze samenwerking richt zich op het valideren van een onderzoeksmethode, de zogeheten Wellbeing score, waarmee het welzijn van bewoners en bezoekers in een ruimtelijke omgeving op een objectieve manier kan worden gemeten. Neurologisch, fysiologisch en psychologisch onderzoek wordt hiervoor gecombineerd met ruimtelijke ontwerpen in virtual reality. Op die manier wordt inzicht verkregen in het effect van ontwerpkeuzes op welzijn, nog voordat deze in de praktijk worden gerealiseerd. Het validatieonderzoek zal worden uitgevoerd in de eerste helft van 2026.

Gezond binnenklimaat

Mensen brengen tot 90% van hun tijd binnenshuis door, waarvan een groot deel van de tijd in hun eigen woning (bron: RIVM). Heijmans ontwikkelt concepten die een gezond binnenklimaat garanderen. Zo zorgen slimme ventilatiesystemen voor frisse lucht en optimaal comfort. In de ontwerpfase houden we altijd rekening met toegankelijkheid, veel daglicht, zintuiglijk welbevinden en gebruiksgemak.

Als makers van de gezonde leefomgeving vervullen we ook een aanjaagfunctie. Daarom zijn we medeoprichter van Stichting Gezond Binnen (new window). In 2025 heeft de stichting het Manifest ‘Ieder mens heeft recht op een gezond binnenklimaat!’ overhandigd aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Met dit manifest roepen we de sector en de overheid op om gezondheid in woningen en gebouwen structureel op de agenda te zetten.

In 2025 heeft Heijmans verdere stappen gezet in de ontwikkeling van het Gezond Binnen-label, dat wordt ontwikkeld onder auspiciën van Stichting Gezond Binnen. Het label richt zich op meetbare factoren als luchtverversing, daglichttoetreding, temperatuurcomfort en geluidsisolatie, en geeft daarmee inzicht in de gezondheid van binnenruimten voor de bewoners. Heijmans vertaalde het Programma van Eisen naar een praktisch toepasbaar instrument. Zo leggen we het fundament voor een gedragen, marktgedreven label dat in 2026 verder wordt uitgewerkt. Het label helpt opdrachtgevers en bewoners de kwaliteit van hun binnenklimaat objectief te beoordelen en te verbeteren.

Materiaalgebruik

Het gebruik van gezonde en duurzame bouwmaterialen is van essentieel belang voor een gezonde leefomgeving. Daarom evalueren we voortdurend onze materiaalkeuzes. Technieken, zoals biobased bouwen, toetsen we op hun impact op het binnenklimaat, wat het ervaren welzijn bevordert. Materialen als hout en hennepvezel combineren functionele voordelen met een positieve zintuiglijke ervaring. Hout zorgt voor een warme, natuurlijke uitstraling, terwijl hennep als isolatiemateriaal bijdraagt aan een comfortabel binnenklimaat. Door hun duurzame en aangename eigenschappen bevorderen deze materialen zowel het welzijn van bewoners als de verduurzaming van onze projecten.

We verkennen ook nieuwe biobased materialen en innovaties. Een voorbeeld hiervan is mycelium, het wortelnetwerk van schimmels. Dit natuurlijke materiaal biedt mogelijkheden voor uiteenlopende toepassingen, zoals gevelsystemen, plafonds en binnenwanden. In 2025 is mycelium toegepast bij de renovatie van het rijksmonument aan de Bezuidenhoutseweg 73 in Den Haag. Samen met het Rijksvastgoedbedrijf transformeerde Heijmans het pand tot een gezonde en toekomstbestendige werkomgeving, met aandacht voor daglicht, groen, akoestisch comfort en het gebruik van biobased materialen, waaronder mycelium. Het project laat zien dat welzijn, samen met duurzaamheid, in bestaande gebouwen succesvol kan worden geïntegreerd.

Binnen Wonen en Werken is in 2025 een materiaalgezondheidsscan ontwikkeld. Met deze scan brengen we voor projecten en woonproducten in kaart welke materialen, op basis van de aanwezigheid van specifieke stoffen, verbeterd kunnen worden. Waar mogelijk onderzoeken we gezondere alternatieven. Zo dragen we bij aan de gezondheid van iedereen die met onze projecten te maken heeft: medewerkers, onderaannemers en eindgebruikers.

Welzijn tijdens onze werkzaamheden

Onze projecten hebben impact op de omgeving en kunnen tijdelijk overlast of ongemak veroorzaken, bijvoorbeeld door verlies van ruimte voor omwonenden, weggebruikers, bedrijven en medewerkers in kantoren. Toch streven we ernaar om in deze situaties hinder te verminderen en ervoor te zorgen dat mensen zich gezien en gehoord voelen. Dat begint bij de manier waarop we het werk organiseren en uitvoeren, de inzet van onze omgevingsmanagers en de manier waarop we actief in contact blijven met de mensen die er direct mee te maken krijgen.

Omgevingsvriendelijke technieken

Al in de ontwerpfase denken we bij Heijmans na over oplossingen en voorzieningen die overlast tijdens het bouwen beperken. Zo gaan onze projectteams en omgevingsmanagers met opdrachtgevers in gesprek als bijvoorbeeld een verbinding tijdelijk hinder ondervindt. In zo’n geval kunnen we vaak een passende oplossing bieden. Een voorbeeld hiervan is de grootschalige renovatie van de Spijkenisserbrug, toen de brug meerdere weekenden niet beschikbaar was. Om de bereikbaarheid voor langzaam verkeer te waarborgen, is tijdelijk een vaarpont ingezet. Medewerkers van Heijmans waren aanwezig om reizigers, waaronder mensen die minder goed ter been zijn, actief te ondersteunen bij het aan- en van boord gaan.

In bouwprojecten maken we gebruik van omgevingsvriendelijke technieken, zoals de inzet van elektrisch materieel, het gebruik van SoSEAL (een innovatieve, natuurlijke bodemtechniek) bij dijkversterkingen en het plaatsen van mobiele geluidsschermen tijdens het heien, om de impact op de omgeving te beperken. In goed contact met omwonenden en betrokkenen richten we ons bouwproces zodanig in dat de omgevingshinder geminimaliseerd wordt. Uit ervaring weten we dat dit niet alleen bijdraagt aan het welzijn van mensen tijdens onze werkzaamheden, maar ook de kwaliteit van de gerealiseerde oplossingen ten goede komt.

Om omgevingshinder verder te beperken, hebben we in 2025 bewust gekozen voor een aanvullende beleidsmaatregel. Zo werken we ernaartoe om vanaf 2026 in binnenstedelijk gebied, waar mogelijk, geen paalfundaties meer te heien maar te boren. Hiermee worden geluid en trillingen aanzienlijk beperkt, wat bijdraagt aan het welzijn van omwonenden en onze medewerkers. In uitzonderlijke gevallen is heien niet te vermijden; in dat geval treffen we altijd aanvullende geluids- en hinderbeperkende maatregelen.

Omgevingsmanagement

Heijmans hecht grote waarde aan het horen en betrekken van omgevingspartijen, bewoners en gebruikers. Actieve betrokkenheid draagt bij aan maatschappelijk draagvlak en aan het welzijn van alle belanghebbenden. Daarom stimuleren en faciliteren wij participatie in onze projecten, van infrastructuur tot gebiedsontwikkeling.

In 2025 hebben we verdere stappen gezet met 'Omgevingsmanagement 2.0', waarin actieve betrokkenheid centraal staat. We werken met drie participatieniveaus: informeren, betrekken en medezeggenschap. Per project kiezen we een maatwerkaanpak, afgestemd op de specifieke situatie en behoeften vóór, tijdens en na de bouw. Door in heldere begrijpelijke taal te communiceren en gebruikersreizen in te zetten waarmee we wensen en zorgen structureel in kaart brengen, versterken we betrokkenheid en werken we gericht aan welzijn.

De Heijmans BouwApp

Wij realiseren ons dat onze werkzaamheden tijdelijk overlast kunnen veroorzaken en hechten daarom groot belang aan goed contact met de omgeving. Als onderdeel van ons omgevingsmanagement gebruiken we steeds vaker de BouwApp om omwonenden en eindgebruikers te voorzien van actuele informatie over werkzaamheden en maatregelen om hinder te beperken, en om hen de mogelijkheid te geven direct feedback te geven. De BouwApp is onder meer toegepast bij de Jan Willem Frisolaan 3 in Den Haag, een binnenstedelijk project in een zeer compacte omgeving, volledig omsloten door bestaande bebouwing. Communicatie met de omgeving is daarom essentieel. Via de BouwApp informeren we direct omwonenden over werkzaamheden, planning, veiligheid en mogelijke hinder, en kunnen zij vragen stellen en feedback geven.

In 2025 hebben we voor het eerst de tevredenheid over onze omgevingscommunicatie gemeten via de BouwApp. Op de projecten waar we de BouwApp inzetten en Heijmans verantwoordelijk is voor de omgevingscommunicatie, is een enquête uitgevoerd. In totaal is op 26 projecten de tevredenheid en waardering gemeten. Gemiddeld gaf 76% van de respondenten een acht of hoger. Daarnaast ontvingen we waardevolle kwalitatieve feedback. De inzichten uit deze metingen helpen ons om onze communicatie en werkwijze continu te verbeteren.

Renovatietrajecten

Renovatietrajecten vereisen altijd een zorgvuldige aanpak. Bij voorkeur stellen we bewoners in de gelegenheid om in hun huizen te blijven wonen tijdens de renovatie. We betrekken hen uitvoerig bij de voorbereiding, uitvoering en oplevering van de werkzaamheden, en streven ernaar om de overlast tot een minimum te beperken. De bewonerscoach speelt een belangrijke rol in dit proces en biedt gedurende het hele traject persoonlijke begeleiding. Hulpmiddelen zijn de BouwApp en ook de groene en rode 'emoticon'-stickers die bewoners op hun raam kunnen plakken om hun tevredenheid of zorgen over de werkzaamheden kenbaar te maken. De bewonerscoach belt dan aan om in gesprek te gaan en naar oplossingen te zoeken. Zo blijven we continu in gesprek met de bewoners en kunnen we snel en doelmatig anticiperen. Dit draagt bij aan een soepele uitvoering, met als resultaat een duurzame verbetering van wooncomfort en leefbaarheid.