Materiaalgebruik en circulaire economie

Materiaalgebruik is een belangrijke veroorzaker van klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en vervuiling. De bouwsector is verantwoordelijk voor 26% van het totale materiaalgebruik in Nederland, waarmee ook Heijmans een aanzienlijke negatieve impact heeft op het milieu. Volgens de meest recente cijfers van het CBS kwam dit neer op bijna 100 miljard kilogram aan materialen. Zo is beton jaarlijks verantwoordelijk voor ongeveer 7% van de wereldwijde CO₂e-uitstoot en 9% van het wereldwijde industriële watergebruik. Daarnaast leidt niet-duurzaam houtgebruik tot grootschalig verlies van biodiversiteit.

Heijmans onderschrijft het Grondstoffenakkoord en de nationale ambitie om in 2050 een volledig circulaire economie te realiseren. Vanuit deze overtuiging nemen wij concrete maatregelen om de negatieve impact van ons materiaalgebruik terug te dringen.

Impacts, risico's en kansen

Waar in het duurzaamheidsverslag van 2024 een materiële positieve impact geïdentificeerd was op materiaaluitstromen, is uit de herijking van onze DMA gebleken dat onze impact juist negatief aanwezig is bij materiaalinstromen. Dit heeft geleid tot een verandering in materiële IRO's en daarmee tot ander beleid, doelen en maatstaven. Door deze nieuwe inzichten heeft dit hoofdstuk een andere invalshoek dan vorig jaar.

Rol in circulair ecosysteem

Als grote speler in de Nederlandse bouwsector, is Heijmans zich zeer bewust van de negatieve impact op het milieu die onze materiaalinstromen tot gevolg hebben. Hierom sturen we actief op materiaalinstromen. Via materiaalinstromen sturen we ook op betere inzet van materiaaluitstromen binnen en buiten onze operaties. We stimuleren de ontwikkeling van de markt voor secundaire materialen. Door een ontwikkelde markt voor secundaire materialen krijgen materiaaluitstromen een bestemming en is er, binnen en buiten onze operaties, grotere beschikbaarheid van secundaire materialen.

Materiaalgebruik en circulaire economie richt zich op het type gebruik van materialen, de levensduur van materialen of producten en afval. Wat wij verstaan onder het type gebruik is toegelicht in de figuur hieronder, wij maken een onderscheid tussen primair en secundair materiaalgebruik en biobased en niet-biobased materiaalgebruik.

Beleid

Het beleid ‘Meester in materiaalstromen’ is in 2025 verder aangescherpt. Het beleid richt zich op de volledige levenscyclus van materiaal in onze werkzaamheden: van ontwerp en inkoop tot bouw, beheer en de verwerking aan het einde van de levensduur. Hierdoor raakt het beleid de hele waardeketen van Heijmans.

Met dit beleid voldoen we aan de Wet Milieubeheer en het Besluit Bodemkwaliteit, ook is dit beleid opgesteld met het oog op de richtlijnen en kaders zoals uiteengezet in het grondstoffenakkoord en de nationale ambitie om in 2050 circulair te werken.

Wij richten ons op het verduurzamen van niet-biobased materiaalstromen en het inzetten van biobased materiaalstromen. Daarnaast worden reststromen verantwoord beheerd met aandacht voor scheiden en recycling, om het aandeel reststromen dat gestort of verbrand wordt te minimaliseren. De negatieve impact van de reststromen uit onze activiteiten is echter gering ten opzichte van de negatieve impact ten gevolge van onze materiaalinstromen. De ambitie van Heijmans ligt dan ook met name in het reduceren van de negatieve impact van materiaalinstromen door de primaire niet-biobased materiaalinstroom terug te dringen, hoogwaardige recycling en het hergebruik van vrijkomende materialen te bevorderen.

Dit beleid wordt beschikbaar gemaakt voor interne stakeholders die verantwoordelijk zijn voor het vertalen van acties en richtlijnen naar hun bedrijfsstroom. Deze interne stakeholders zijn duurzaamheidsmanagers, duurzaamheidsadviseurs en het bestuur van de holding en de bedrijfsstromen.

Materiaalstromen

Ons beleid omvat alle materiaalstromen in de eigen operatie, alle bedrijfsstromen van Heijmans en de gehele waardeketen. In dit duurzaamheidsverslag richten we de rapportage en bijbehorende maatregelen en indicatoren specifiek op het beperken van de negatieve impact van materiaalinstromen.

Vanuit dit oogpunt is een onderzoek uitgevoerd naar de meest belastende en meest gebruikte materiaalinstromen binnen de operatie van Heijmans. Deze selectie is gemaakt op basis van de volgende criteria: de uitgaven aan de materiaalinstroom, de milieu-impact die gepaard gaat met de materiaalinstroom, de massa die de materiaalinstroom vertegenwoordigt en het strategisch belang van de materiaalinstroom. De uitkomsten van dit onderzoek hebben geleid tot vier significante materiaalstromen: asfalt, beton, staal en hout.

Reduceren primair materiaalgebruik

Door in te zetten op renovatieprojecten en beheer en onderhoudsprojecten dragen we bij aan de verlenging van de levensduur van bestaande infrastructuur en gebouwen. Deze inzet leidt tot een toegenomen efficiëntie en benutting van de gebouwde omgeving over de levensduur. Dit draagt bij aan het reduceren van het materiaalgebruik van onze werkzaamheden en verminderen we het materiaalgebruik om te voldoen aan de woon-, infrastructuur- en utiliteitsvraag van Nederland. Dit beleid stimuleert een duurzamer verdienmodel, waarbij bestaande gebouwen en infrastructuur langer en beter benut kunnen worden.

We zetten ook in op innovatieve oplossingen om materiaalgebruik te verminderen, een voorbeeld hiervan is een holle heipaal. Door het gebruik van holle heipalen neemt het betongebruik af. Dit doen we door massief betonnen palen hol te maken, waardoor er minder beton nodig is voor dezelfde output. Een ander voorbeeld is Recoflex, een innovatie oplossing voor het beheer en onderhoud van wegen en fietspaden. Door Recoflex kunnen bestaande straten als fundering gebruikt worden. Hierdoor hoeft er minder asfalt ingezet te worden. Dit is mogelijk omdat er alleen één laag Recoflex toegepast wordt, in tegenstelling tot de traditionele aanpak waarbij het gehele wegdek vervangen moet worden.

Inzet secundaire materialen

Een andere component van het beleid is het vervangen van primair materiaalgebruik voor secundair gebruik. De bouw is gekenmerkt als een materiaal-intensieve industrie. Het zal dus met oog op de huidige vraag naar woningen en infrastructuur noodzakelijk zijn om te blijven bouwen. Het is belangrijk om niet alleen bestaande bouw beter te benutten, maar om ook de negatieve impact van ons materiaalgebruik te reduceren. Door meer secundaire materialen toe te passen, kunnen processen met een hoge milieu-impact zoals grondstofwinning of transformatie vermeden worden. Verder neemt de druk op toekomstige grondstoffenschaarste af.

Een concreet voorbeeld van de inzet van Heijmans op secundair materiaalgebruik is een samenwerking met een betonleverancier. Enerzijds financieren wij secundaire betonaankopen bij deze partner voor om zo financiële ruimte te geven om te innoveren, waarmee de toegang tot secundair materiaalgebruik wordt vergroot. Anderzijds bieden we deze leverancier toegang tot onze betonuitstromen. Door deze uitstromen actief een bestemming te geven, vergroten we de beschikbaarheid van secundaire materialen in de keten en stimuleren we circulaire materiaalstromen en verdienmodellen. Andere voorbeelden zijn beschreven in de paragraaf ‘Circulaire toepassingen’ van het bestuursverslag.

Inzet biobased materialen

De inzet van duurzame biobased materialen, zoals hout of hennepvezel, is een kernpunt voor Heijmans. Deze materialen kunnen keer op keer opnieuw gewonnen worden en kunnen wanneer toegepast primaire niet-biobased materiaalstromen vervangen. Heijmans zet zich dan ook in voor een absolute toename van biobased materiaalgebruik. Een van de manieren om dit te bereiken is door meer houtskeletbouwwoningen te ontwikkelen die een hoge mate van houttoepassing kennen.

Een belangrijk voordeel van het ontwikkelen van houtskeletbouwwoningen en de inzet van hout, is dat hout milieubelastende materialen zoals beton kan vervangen. Bovendien draagt hout bij aan de langdurige opslag van CO₂. Hiermee vermindert Heijmans niet alleen de impact van materiaalgebruik, maar kan het ook een positieve impact op klimaatverandering realiseren. In de paragraaf 'Broeikasgasverwijderingen’ uit het hoofdstuk ‘Klimaat’ staat een uitgebreide toelichting van dit initiatief.

Houtgebruik kan ook een keerzijde hebben en leiden tot ontbossing, grootschalig biodiversiteitsverlies en CO₂uitstootdoor veranderingen van landgebruik. Daarom heeft Heijmans het beleid om uitsluitend FSC of PEFC gecertificeerd hout in te kopen.

Raakvlakken met andere thema's

Materiaalgebruik en circulaire economie raken alle duurzaamheidspijlers van Heijmans in bepaalde mate. De relatie tussen circulaire oplossingen en het effect op klimaat, water en biodiversiteit is niet eenduidig. In zogenoemde levenscyclusanalyses (LCA) worden deze milieueffecten bepaald. In de strategische aanpak van Heijmans wordt per thema (Klimaat, Water, Biodiversiteit) apart de invloed van materiaalgebruik beoordeeld, met Klimaat als het meest maatgevende thema. Voor de milieuprestatie van materialen worden in dit beleidsplan geen aparte maatregelen bepaald op Klimaat, Water of Biodiversiteit. De focus ligt daarmee in dit hoofdstuk op het materiaalgebruik en de duurzame inkoop van materialen. De initiatieven rondom Klimaat, Water en Biodiversiteit worden nader toegelicht in de hoofdstukken van die specifieke onderwerpen.

Doelstellingen

Wij hebben in 2025 nog geen centrale doelstelling opgenomen voor materiaalgebruik en circulaire economie, ondanks dat dit onderwerp in onze projecten al kan rekenen op een hoog ambitieniveau. Dit jaar rapporteren wij voor het eerst over de materiaalinstroom. De inzichten die we verkrijgen van deze eerste rapportage vormen, samen met de lijnen uiteengezet in het Grondstoffenakkoord, het startschot voor de uiteindelijke vaststelling van een doelstelling in 2027.

Maatregelen

Om de negatieve impact van ons materiaalgebruik te verkleinen heeft Heijmans op elke materiaalstroom maatregelen gedefinieerd. Elk materiaal is uniek en kan op een andere manier bijdragen aan het reduceren van de milieu-impact van het totale materiaalgebruik.

Momenteel is er nog onvoldoende inzicht in de middelen die worden ingezet voor de uitvoering van de strategie en in de wijze waarop de voortgang wordt gemonitord.

Materiaalstroom	Maatregel	Uitleg	Waardeketen	Tijdshorizon
Asfalt	Samenwerking AsfaltNu	AsfaltNu is een deelneming van Heijmans waarin circulair asfalt wordt geproduceerd op basis van recycling binnen en buiten onze operaties. Het asfalt dat geproduceerd wordt door deze deelneming is verantwoordelijk voor al het asfalt dat we gebruiken in onze operaties.	Over de hele keten	Doorlopende maatregel
		Door met deze maatregel in te zetten op circulair asfalt verhogen we de inzet van secundair asfalt en secundaire materialen. Ook verminderen we de vraag naar steenslag, bitumen en andere componenten die een negatieve impact op het milieu kunnen hebben.
		In 2026 start de productie in de nieuwste asfaltcentrale die voortkomt uit deze maatregel, namelijk de Asfalt Centrale Lage Weide waar tot 100% circulair asfalt wordt geproduceerd. Deze maatregel draagt bij aan het verminderen van ons primair materiaalgebruik en het reduceren van de bijbehorende negatieve impact die gerelateerd is aan primair asfaltgebruik.
Beton	Toepassen van secundair zand, grind en bindmiddel	Door actief in te zetten op secundaire materialen die nodig zijn voor de productie van beton vergroten we het aandeel circulair beton in onze operaties. Hiermee verlagen we de vraag naar nieuwe materialen, bindmiddel en energie benodigd voor de productie van beton, waarmee we de milieu-impact van ons materiaalgebruik verlagen.	Over de hele keten	Doorlopende maatregel
		Dit omvat onder andere het toepassen van secundair zand, grind en bindmiddel in het beton dat we zelf produceren. Daarnaast wordt projectmatig een minimum aandeel secundaire grondstoffen vastgesteld voor ingekocht beton. We werken hierbij samen met betonleveranciers door afspraken te maken over de afname van circulair beton en door toegang te bieden tot onze betonreststromen. Dit geeft leveranciers de mogelijkheid om secundaire grondstoffen toe te passen en draagt bij aan de reductie van de negatieve impact van ons materiaalgebruik.
Staal	Hergebruik van vrijkomende staalproducten en inzet van hoogwaardig gerecycled staal	Door meer aandacht te geven aan het oogsten van vrijkomend staal vergroten we het aandeel secundair hergebruik binnen een van onze significante materiaalstromen. Deze aandacht omvat o.a. het gebruiken en ondersteunen van marktplaatsen voor vrijkomend staal. Ook zoeken we actief de samenwerking met de sloopwereld op om vrijkomend staal een plek te geven, zowel in de eigen projecten als erbuiten. Bij de Nieuwe Post is, vanuit deze aandacht, donorstaal van een ander project van Heijmans ingezet om de primaire staalvraag te verminderen. Met deze maatregel reduceren we ons primaire staalgebruik en de bijbehorende milieu-impact.	Over de hele keten	Doorlopende maatregel
		Verder verlagen we ons primair gebruik door actief hoogwaardige secundaire materialen in te kopen en samen te werken met leveranciers om de beschikbaarheid hiervan te vergroten. Zo ondersteunen we niet alleen onze eigen circulaire doelstellingen, maar stimuleren we ook de markt voor secundair staal. Hierdoor verminderen we niet alleen de milieu-impact van staalgebruik in onze eigen operatie, maar die in het algemeen.
Hout	Inkoopbeleid 100% FSC of PEFC gecertificeerd hout	Door te sturen op 100% duurzaam ingekocht hout dragen we bij aan de weerbaarheid van bossen wereldwijd. Dit beleid wordt al geruime tijd binnen Heijmans toegepast, onze overgenomen dochterondernemingen zijn dit beleid aan het implementeren.	Upstream	Doorlopende maatregel
		Door deze maatregel waarborgen we, als we hout inzetten om onze milieu-impact van materiaal te verminderen, dat ons houtgebruik geen negatieve milieu-impact kent. Een voorbeeld van de negatieve impact van hout is het biodiversiteitsverlies dat toe te rekenen is aan de winning van hout uit niet-duurzame bossen.
Biobased materialen	Meer toepassen van hout en andere duurzame biobased materialen	Door maatregelen te nemen op een toename van de hoeveelheid hout en andere duurzame biobased materialen, zoals vlas of hennepvezel, neemt ons gebruik van milieuvervuilende materialen zoals beton of kunststof af. Ook reduceren we onze vraag naar primair niet-biobased materialen, omdat we een hogere mate van biobased materialen inzetten. Door deze maatregel reduceren we de negatieve impact van ons materiaalgebruik.	Eigen operatie	Doorlopende maatregel

Maatstaven

In de tabel is het totaalgebruik van de significante materiaalinstromen van Heijmans zichtbaar. Per materiaalinstroom is inzichtelijk hoeveel secundair, dan wel duurzaam is ingekocht.

	2025
Asfalt
Totaal gewicht (in ton)	687.070
Secundair gewicht (in ton)	292.900
% secundair	42,63%

Beton
Totaal gewicht (in ton)	477.921
Secundair gewicht (in ton)	24.557
% secundair	5,14%

Staal
Totaal gewicht (in ton)	51.156
Secundair gewicht (in ton)	20.232
% secundair	39,55%

Hout
Totaal gewicht (in ton)	9.245
Duurzaam ingekocht gewicht (in ton)	7.863
% duurzaam ingekocht (FSC of PEFC)	85,05%

Totaal gewicht materiaal	1.225.391
Waarvan secundair	337.689
% secundair	27,56%
Waarvan biobased	9.245
% duurzaam ingekocht	85,05%

Rapportagevereisten

Rapportage vereisten		KPI-definitie	Methodologie	Aannames	Beperking
E5-4	31(a)	Totaal materiaalgebruik. Het algehele totaalgewicht van producten en technologische (niet-biobased) en biologische (biobased) materialen gebruikt tijdens de rapportageperiode.	Het totale materiaalgewicht is gebaseerd op leveranciersgegevens en, waar deze ontbreken, op schattingen via uitgaven. Per materiaalstroom is de methode als volgt:	Voor hout is uitsluitend het volume bekend. Het volume wordt omgerekend naar tonnen door de dichtheid van referentietypen hout te gebruiken. Hiervoor hanteren we de dichtheid van Houtinfo.nl.	Bij de berekening van dit datapunt zijn we afhankelijk van onze leveranciers. Hierdoor moeten we in sommige gevallen schattingen maken of omrekeningsfactoren hanteren om ontbrekende gegevens op te halen. Dit is per materiaalstroom gespecificeerd.
			Asfalt	Voor de dochterondernemingen zijn de gegevens geëxtrapoleerd op basis van hun omzet ten opzichte van die van Heijmans.
			Het gewicht is gebaseerd op werkelijke weegbonnen van leveranciers. De gegevens zijn zeer betrouwbaar.
			Beton
			Het gewicht is gebaseerd op basis van uitvragen bij de grootste leveranciers. In deze uitvragen zijn alle uitgaven en alle gewichten volledig verantwoord. Met deze uitvragen dekken we een kwart van de spend. Hiermee zijn omrekeningsfactoren bepaald voor de resterende spend. De betrouwbaarheid is lager.
			Staal
			Het gewicht is afgeleid uit een uitvraag van facturen en bijbehorende gewichten bij de grootste leveranciers. Deze leveranciers dekken samen 41,42% van de totale spend. De omrekeningsfactoren zijn toegepast op de totale spend. De betrouwbaarheid is laag.
			Hout
			Jaarlijks wordt een enquête uitgezet onder leveranciers. In deze enquête vragen we de totale geleverde volumes hout en het aandeel duurzaam hout. Deze enquête dekt het overgrote deel van de spend. Op basis van de enquête is een omrekeningsfactor bepaald voor de resterende spend. De gegevens zijn betrouwbaar.
	31(b)	Het percentage duurzaam ingekocht biobased materiaal. Het percentage duurzaam ingekocht biobased materiaal weerspiegelt het percentage van het totale biobased materiaalgebruik dat afkomstig is van duurzame bronnen.	Het totale gewicht van duurzaam ingekocht hout wordt berekend op basis van de uitvragen bij onze houtleverancier, waarbij per leverancier wordt nagegaan of deze een FSC- of PEFC-certificering heeft. Op basis van de hoeveelheid duurzaam ingekocht hout wordt een percentage voor het geheel bepaald.	We ontvangen de volumes, welke worden omgerekend naar gewicht door de dichtheid referentietypen van hout te gebruiken. Hiervoor hanteren we de dichtheid van Houtinfo.nl.	Bij de berekening van dit datapunt zijn we afhankelijk van onze leveranciers. Hierdoor moeten we in sommige gevallen schattingen maken of omrekeningsfactoren hanteren om ontbrekende gegevens op te halen. Dit is per materiaalstroom gespecificeerd.
	31(b)		Dit datapunt is enkel van toepassing op biobased materialen, daarmee is dit niet van toepassing op asfalt, beton en staal.	Voor dochterondernemingen is een percentage van 0% opgenomen wegens ontbrekende gegevens.
	31(c)	Het gewicht zowel in absolute waarde als in het percentage van secundair materiaalgebruik in de onderneming.	Het gewicht van secundair materiaal in asfalt is vastgesteld aan de hand van de bijbehorende mengselcodes.	Voor de dochterondernemingen zijn de gegevens geëxtrapoleerd op basis van hun omzet ten opzichte van die van Heijmans.	Bij de berekening van dit datapunt zijn we afhankelijk van onze leveranciers. Hierdoor moeten we in sommige gevallen marktgetallen gebruiken om ontbrekende gegevens op te halen. Dit is per materiaalstroom gespecificeerd.
		Het totale en procentuele gebruik van secundair materiaal geeft het gewicht in kilo’s weer van de secundaire materiaalstromen binnen het boekjaar, afgezet tegen het totale materiaalgebruik.	Voor beton is het aandeel secundair materiaal berekend via leveranciersinformatie en waar die niet aanwezig is, is het marktgemiddelde gebruikt.
			Voor staal is het aandeel secundair materiaal berekend via productkaarten van typen staal; de staalinkopen zijn toegewezen aan referentietypen staal.
			Voor hout is het aandeel secundair niet relevant. Er wordt gestuurd op duurzaam bosbeheer, waardoor hout hernieuwbaar is en al volledig bijdraagt aan het terugdringen van het aandeel primair abiotisch materiaalgebruik. Indien hout wordt gerecycled of hergebruikt binnen de processen van Heijmans, wordt dit niet opgenomen.