Water

Water vormt de basis van een gezonde leefomgeving, maar de druk op ons watersysteem neemt snel toe. Onze werkzaamheden en die van onze partners hebben impact op de waterbalans, waterkwaliteit en het watergebruik in Nederland. Beperkte waterbeschikbaarheid belemmert mogelijke toekomstige projectontwikkelingen. Heijmans neemt zijn verantwoordelijkheid, door water integraal mee te nemen in alles wat we doen. We nemen tal van maatregelen om onze negatieve impact te beperken en zelfs terug te dringen, bijvoorbeeld door het verminderen van drinkwatergebruik op onze eigen locaties. We beschikken over de expertise om de kwaliteit en kwantiteit van water te verbeteren, en trekken hierin nauw op met onze ketenpartners. Ook participeren we actief in netwerken als Collectief Natuurinclusief Domein Water, de Waterbank en de Waterambassade, om samen tot nieuwe inzichten en innovaties te komen.

Impacts, risico’s en kansen

In de herijking van de DMA is voor water de eerder vastgestelde negatieve impact op de upstreamwaardeketen en eigen activiteiten opgesplitst in twee afzonderlijke negatieve impacts. Door in het ontwerp rekening te houden met verschillende waterprincipes zien we ook dat we in de downstreamwaardeketen een positieve impact hebben.

Verder merken we een afhankelijkheid van water om onze bedrijfsactiviteiten te realiseren en we zien een risico dat de waterbeschikbaarheid in de toekomst af gaat nemen. Hier hebben we ook een financieel risico voor geïdentificeerd.

Beleid

We willen de duurzame aanvoerder op water zijn. Ons uitgangspunt: we geven meer dan we nemen en laten de omgeving beter achter dan we deze aantroffen. We hanteren water als sturend principe in onze projecten. Daarbij houden we rekening met gebieden met hoge waterrisico’s en fysieke watereigenschappen die de omgeving nadelig beïnvloeden. Deze eigenschappen hebben betrekking op waterbalans, waterkwaliteit en de daaraan gekoppelde veiligheid voor de omgeving. Ook zijn er gebieden met waterstress, waar een tekort aan water ontstaat door hoog watergebruik en tegelijkertijd een lage waterbeschikbaarheid. In de toekomst willen we daar onze negatieve impact minimaliseren en onze positieve impact vergroten. Dit beschrijven we ook in ons beleid ‘Water raakt’ beschikbaar op rapportage.heijmans.nl. Het beleid wordt gedeeld met stakeholders om over de waterthema’s het gesprek te voeren. Ons beleid sluit aan op een aantal initiatieven in de markt die verder worden beschreven bij de maatregelen. Het beleid is opgesteld voor de hele waardeketen, maar de implementatie vindt nu alleen nog plaats binnen onze eigen organisatie.

Water vormt de basis voor een gezonde leefomgeving. We onderscheiden daarbij het natuurlijke watersysteem en het technische systeem, die zijn ontworpen voor menselijke behoeften en veiligheid. Het natuurlijke systeem omvat hemelwater, grondwater en oppervlaktewater. Het technische systeem bestaat onder meer uit riolering, waterbouwkundige constructies, bronnering, drinkwatervoorziening en proceswaterinstallaties. Deze verschillende vormen van water zijn onderling verbonden via diverse kringlopen. Om zorgvuldig met water om te gaan, is het essentieel om de impact op de volledige waterkringloop te overzien. Daarbij besteden we aandacht aan waterkwaliteit, watergebruik, waterbalans en waterveiligheid.

Watergebruik, waterbalans, waterkwaliteit en waterveiligheid zijn nauw met elkaar verbonden. Een hoog watergebruik beïnvloedt de waterbalans en kan leiden tot waterstress, vooral in gebieden met een lage beschikbaarheid van water. De hoeveelheid water heeft vervolgens impact op de kwaliteit en veiligheid, terwijl waterkwaliteit op haar beurt bepalend is voor de gezondheid en veiligheid van de omgeving. Met onze activiteiten en onze waardeketen beïnvloeden we het openbare gebied en het watersysteem. Tegelijkertijd zijn wij afhankelijk van een goed werkend watersysteem: afnemende waterbeschikbaarheid kan leiden tot (financiële) risico’s, zoals het niet kunnen realiseren van projecten. Deze afhankelijkheid hangt samen met ons watergebruik, maar ook met de waterbalans en waterkwaliteit in de omgeving. Bij het ontwerpen van bouwwerken streven we naar een positieve impact op het eindgebruik. Momenteel doen we niet aan het winnen of behandelen van water. We werken aan het vergroten van inzicht op de watervoetafdruk (eigen operatie en de toeleveringsketen). Mocht blijken dat deze voetafdruk fors hersteld dient te worden, dan zien we waterwinning wel als een mogelijke maatregel. Ons beleid richt zich niet op waterbeheer, waterverontreiniging of duurzame oceanen en zeeën, aangezien deze thema’s slechts in beperkte mate samenhangen met onze activiteiten.

Maatregelen

We werken met de Ecologie-, Bodem- en Water-scan (EBW-scan) en hanteren duurzame ontwerpprincipes voor het evenwicht tussen ecologie, bodem en water. Hiermee worden project specifieke maatregelen bepaald. Daarnaast nemen wij deel aan netwerken om nieuwe waterinitiatieven te verkennen en toe te passen.

Op dit moment is er nog beperkt inzicht in de inzet van middelen voor de strategische uitvoering en in de wijze van monitoring. In de tabel op de volgende pagina lichten we maatregelen toe die afgelopen jaar zijn ingezet. De tijdshorizon van deze maatregelen is ook gekoppeld aan de duur van een project, het gaat om projecten die zijn gestart voor of in 2025. Voor de classificatie wordt elke maatregel gekoppeld aan een stap in de mitigatieladder voor water. De mitigatieladder is een stappenplan om negatieve effecten op de natuur te minimaliseren. Ook geven we aan of een maatregel in 2025 in een waterrisicogebied is ingezet.

Binnen onze eigen activiteiten bevinden we ons nog in de fase waarin we inzicht aan het verkrijgen zijn waar de grootste waterimpact ligt. Maatregelen om het watergebruik in onze operatie te reduceren worden in de komende jaren vastgesteld. Om meer grip te krijgen op de impact van onze waardeketen zijn we in 2025 gestart met een onderzoek naar watergebruik in de toeleveringsketen. Daarbij onderzoeken we onder meer of bij de toepassing van beton en staal minder drinkwater kan worden gebruikt en/of alternatieve ontwerpkeuzes mogelijk zijn. Dit onderzoek is nog volop in uitvoering, maar onze ambitie is om het in de komende jaren verder uit te breiden en op basis daarvan passende reductiemaatregelen te formuleren.

Maatregel		Uitleg	Mitigatieladder	Risicogebied	Koppeling beleid	Waardeketen
Meetinstrumenten	Impact assessment Kaderrichtlijn Water	We hebben een assessment uitgevoerd op activiteiten die we uitvoeren in projecten en het effect daarvan op de waterkwaliteit in beeld gebracht. Daar zoeken we passende beheersmaatregelen bij. Dit is uitgevoerd in samenwerking met TAUW.	n.v.t.	Wel	Waterkwaliteit	Eigen operatie en upstream
	Waterbank	We hebben een restwaterscan in een project uitgevoerd voor het hergebruik van bronneringswater.	Terugwinning en hergebruik van water	Wel	Watergebruik	Upstream
	Toetsingkader waterkwaliteit	Het Toetsingskader Waterkwaliteit voor Regionale Wateren stelt waterbeheerders en initiatiefnemers in staat om op een eenduidige en gestructureerde manier te beoordelen of meldings- en vergunningplichtige activiteiten de waterkwaliteit schaden, in overeenstemming met de eisen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). In 2025 pasten we dit toe op twee projecten: negatieve effecten werden gemitigeerd, terwijl bij neutrale effecten aanbevelingen zijn gedaan om de waterkwaliteit verder te verbeteren.	Opheffen van negatieve impact op waterkwaliteit en waterkwaliteit verbeteren	Niet	Waterkwaliteit en waterbalans	Eigen operatie
Partnerschappen	Bouwtafel drinkwaterzuinige woonwijken	Een initiatief van provincie Gelderland en drinkwaterbedrijf Vitens om drinkwater te besparen bij woningbouw. Dit is een publiek-private samenwerking waarin nieuwe methodieken rondom drinkwaterbesparing worden ontwikkeld en toegepast.	Verminderen van drinkwatergebruik	Niet	Watergebruik	Downstream
Partnerschappen	'Stem van water'-sessie	We hebben dit jaar in een gebiedsontwikkeling een ontwerpatelier gestart met de gemeente, waterschap, drinkwaterbedrijf en provincie waar de 'Stem van het water' specifiek aan tafel zat.	n.v.t.	Wel	Algemeen	Upstream
Intern onderzoek	Interne waterstandaarden	Binnen verschillende bedrijfstromen worden standaarden ontwikkeld voor waterproblemen. Deze delen we onder andere in ons Heijmans Oplossingen Platform (HOP) en de kennisbank productkwaliteit.	n.v.t.	Niet	Algemeen	Eigen operatie en downstream
Intern onderzoek	Koppelkansen Kaderrichtlijn Water en natuurherstel	In samenwerking met inwoners en opdrachtgevers hebben we op een dijkversterkingsproject een nevengeul heringericht, waardoor natuurherstel gerealiseerd wordt en de waterkwaliteit verbeterd.	Herstel en regeneratie van aquatische ecosystemen	Niet	Waterkwaliteit en waterveiligheid	Downstream
Overig	Aanleg kunstmatig rif	Bij een dijkverstevigingsproject hebben we een kunstmatig rif aangelegd en een natuurlijke kwelder. Met innovatieve maatregelen is meer aquatische biodiversiteit hersteld en waterkwaliteit verbeterd.	Herstel en regeneratie van aquatische ecosystemen	Niet	Waterkwaliteit	Downstream
	Alternatieve waterbronnen	We onderzoeken of het mogelijk is om bij de productie van materialen andere waterbronnen toe te passen dan drinkwater. Zo kijken we of oppervlaktewater gebruikt kan worden bij het aanmaken van grout en regenwater gebruikt kan worden voor mobiele betoncentrales.	Verminderen van drinkwatergebruik	Niet	Watergebruik	Upstream
	Dijkversteviging	We hebben diverse projecten gericht op dijkversteviging. Daarbij kijken we naar het gebied waar we werkzaam zijn en nemen we passende maatregelen.	n.v.t.	Niet	Waterbalans, waterveiligheid	Eigen operatie en upstream
	Herinrichting straten	Bij projecten zetten we soms specifiek in op de afwatering. Zo brengen we wadi's aan voor berging en het zuiveren van afstromend wegwater.	n.v.t.	Wel	Waterbalans en waterveiligheid	Downstream
	Mobiele waterzuiveringsinstallatie	We hebben een compacte waterzuiveringsinstallatie, daarmee kunnen we verontreinigd grondwater reinigen.	Terugwinning en hergebruik van water	Wel	Waterkwaliteit	Eigen operatie en downstream
	Regenwateropvang	We hebben dit jaar een project opgeleverd waarbij regenwater wordt opgevangen en gebruikt om toiletten door te spoelen. Dit vermindert het gebruik van drinkwater.	Verminderen van drinkwatergebruik	Niet	Watergebruik	Downstream

Doelstellingen

Het huidige gebruik van drinkwater draagt bij aan de uitputting van natuurlijke hulpbronnen. Maatschappelijk spelen meerdere belangen die druk zetten op de waterbeschikbaarheid. De overheid en drinkwaterbedrijven sturen daarom op het verminderen van watergebruik. Het kabinet heeft in 2022 bepaald dat zakelijke grootgebruikers in 2035 een drinkwaterreductie van 20% moeten realiseren ten opzichte van 2019. Heijmans zet een extra stap vooruit: wij hebben als strategische doelstelling om het drinkwatergebruik binnen onze eigen operatie met 30% te reduceren in 2030, zowel op kantoorlocaties als projectlocaties, ten opzichte van 2019.

De resultaten van dit jaar vertonen een lichte daling ten opzichte van het basisjaar 2019. Hoewel het watergebruik in 2025 weer is toegenomen vergeleken met 2024, blijven de cijfers over de gehele linie stabiel. We zien een aantal mogelijkheden voor de beperkte reductie:

Langdurig hoge temperaturen kunnen zorgen voor een extra watervraag tijdens bouwwerkzaamheden, zowel in 2019 als 2025 was er sprake van hoge temperaturen.
Gezien waterbesparende maatregelen nog niet structureel op elk project worden toegepast, kan het gebruik worden beïnvloed door de specifieke aard van de werkzaamheden.

We gaan de stijging verder onderzoeken. Met de cijfers over 2025 kunnen we ons gaan richten op de locaties met het hoogste watergebruik en daar gerichte maatregelen nemen. We zetten ons momenteel in om de inzichten rondom watergebruik te vergroten, mogelijk dat dit in de toekomst ook leidt tot doelstellingen rondom het gebruik in gebieden met waterstress of waterrisico. Rondom waterkwaliteit, -balans en -veiligheid hebben we ambities gesteld in ons beleid die niet kwantitatief meetbaar zijn. In onze doelstellingen houden we geen rekening met ecologische drempels.

Materieel thema	Doelstelling	Basisjaar	Resultaat 2024	Resultaat 2025	Koppeling beleid	Waardeketen
Watergebruik	In 2030 willen we het drinkwatergerbruik in onze kantoorgebouwen en projectlocaties verminderd hebben met 30% ten opzichte van basisjaar 2019.	73.080 m³	61.891 m³	70.519 m³	Pijler watergebruik	Eigen operatie
			-15,3%	-3,5%

Maatstaven

We rapporteren over onze totale waterconsumptie in kubieke meters (m3). Daarnaast geven we inzicht in ons watergebruik in risicogebieden en waterstressgebieden, uitgesplitst per risicoscore. Het totale watergebruik in 2025 bedroeg 70.519 m3 (2024: 61.891 m3). In onderstaand figuur is het gebruik in waterstress- en waterrisicogebieden terug te vinden. Het resultaat van 2024 is herberekend ten opzichte van het vorige jaarverslag. De rekenmethodiek is toegelicht aan het in de tabel Rapportagevereisten.

De waterintensiteit bedraagt 25,7 m3 per miljoen euro omzet (2024: 23,9 m3). In 2025 zijn we gestart met onderzoeken naar de haalbaarheid van toekomstig wateropslag en hergebruik. In onze huidige processen en activiteiten slaan we geen water op voor gebruik en hergebruiken of recyclen we geen (proces)water voor onze eigen activiteiten.

Hieronder zijn de projectlocaties weergegeven op de kaart van Nederland. De risicogebieden op onderstaande kaarten zijn afkomstig van WRI Aquaduct Water Risk Atlas (versie 4.0 uit 2023).

Rapportagevereisten

Rapportagevereisten		KPI-definitie	Methodologie	Aannames	Beperking
Target water		Totale watergebruik. Bij gebruik van water richten we ons op twee aspecten. Het gebruik van drinkwater op kantoren en projectlocaties en het gebruik van water voor (onze) materialen.	Het totale watergebruik wordt berekend en geëxtrapoleerd vanuit periode-afrekeningen van de waterleveranciers. Het totale watergebruik per afrekening is de optelsom van het watergebruik van: 1 januari tot einddatum factuurperiode en einddatum factuurperiode tot en met 31 december in het rapportagejaar.	Voor de kantoren waar we geen data over het watergebruik hebben, gaan we ervan uit dat het watergebruik vergelijkbaar is met onze andere kantoorlocaties. Voor deze schatting hebben we het gebruik teruggerekend naar watergebruik in m³ per vierkante meter op basis van enkele grote en kleine kantoorlocaties.	Er zijn geen beperkingen bij het berekenen van dit datapunt.
E3-4	28 (a)
			Aangezien Heijmans een deel van de waterafrekeningen ontvangt na het afsluiten van het boekjaar is voor boekjaar 2025 een schatting opgenomen voor de waterafrekeningen, die per einde boekjaar nog niet zijn ontvangen. Deze schatting is gebaseerd op het ervaringscijfer van waterafrekeningen die in voorgaande jaren na het afsluiten van het boekjaar zijn ontvangen.
			In 2025 heeft Heijmans het basisjaar toegevoegd in de verantwoording. Het basisjaar 2019 is berekend op basis van de waterafrekeningen over boekjaar 2019 van Heijmans en Van Gisbergen. Voor Whoon en de overige zelfstandige entiteiten is een schatting gemaakt voor het basisjaar op basis van verhouding watergebruik van 2024 en 2025.
			Het vergelijkend cijfer 2024 is aangepast op basis van de nagekomen waterafrekeningen in boekjaar 2025.
	28 (b)	Totaal watergebruik in waterrisico gebieden (incl. gebieden met grote waterstress). Waterrisico's zijn de fysieke watereigenschappen die nadelige invloed hebben op de omgeving. Deze fysieke watereigenschappen omvatten de kwantiteit (voor gebruik en balans), kwaliteit en de daaraan gekoppelde veiligheid voor de omgeving. Waterrisicogebieden zijn gebieden die alle waterrisico's dragen. De relevante waterrisico's zijn: waterstress, wateruitputting, interjaarlijkse variabiliteit, seizoensgebonden variabiliteit, daling van de grondwaterspiegel, risico op overstromingen van rivieren, risico op overstromingen aan de kust, droogterisico, onbehandeld aangesloten afvalwater en het eutrofiëringspotentieel aan de kust, onverbeterd/geen drinkwater, onverbeterd/geen sanitair en ESG-risico's. Waterstress refereert aan hoog watergebruik daar waar de waterbeschikbaarheid laag is.	Het totale watergebruik is, conform DR 28a, bepaald door per locatie de gegevens via een Excel-werkmap in te laden in het GIS-programma. Die bevat kaarten van Aquaduct, namelijk Waterstress gebieden en Waterrisico gebieden. De gebruikstotalen worden dan per risico- of stressgebied opgeteld per categorie: Low, Low-Medium, Medium-High, High, Extremely High.	Er worden geen aannames gedaan voor het berekenen van dit datapunt.	Er zijn geen beperkingen bij het berekenen van dit datapunt.
	28 (c)	De totale hoeveelheid gerecycled en hergebruikt water. Water en (behandeld of onbehandeld) afvalwater dat meer dan eenmaal is gebruikt voordat het buiten de begrenzing van de onderneming wordt geloosd, zodat de vraag naar water wordt verminderd. Dit kan gebeuren binnen hetzelfde proces (recycling) of in een ander proces binnen dezelfde (eigen of met andere ondernemingen gedeelde) faciliteit of in een andere faciliteit van de onderneming (hergebruik).	Hergebruik van water is geen activiteit van Heijmans, daarom is dit cijfer nul.	Er worden geen aannames gedaan voor het berekenen van dit datapunt.	Er zijn geen beperkingen bij het berekenen van dit datapunt.
	28 (d)	Opgeslagen water. Water met een gewenste kwaliteit dat opgevangen en opgeslagen wordt voor later gebruik binnen een bedrijfsproces.	Opslag van water is geen activiteit van Heijmans, daarom is dit cijfer nul.	Er worden geen aannames gedaan voor het berekenen van dit datapunt.	Er zijn geen beperkingen bij het berekenen van dit datapunt.
	29	Waterintensiteit. Een maatstaf om de relatie aan te geven tussen een volumetrisch aspect van water en een gecreëerde eenheid activiteit (producten, verkoop enz.). Reikwijdte op basis van eigen gebruik in de operatie.	Waterintensiteit: [totale watergebruik] / [miljoen euro netto omzet]. De omzet komt uit de jaarrekening 2025.	Er worden geen aannames gedaan voor het berekenen van dit datapunt.	Er zijn geen beperkingen bij het berekenen van dit datapunt.