Biodiversiteit

De bouwsector is een belangrijke veroorzaker van biodiversiteitsverlies. Heijmans erkent deze impact en de risico’s die verdere achteruitgang met zich meebrengen voor de natuur, samenleving en economie. Daarom vormt biodiversiteit, naast klimaat en water, een kernonderdeel van onze duurzaamheidsstrategie. Wij streven ernaar een natuurpositieve onderneming te worden en onze leefomgeving beter achter te laten dan we haar aantroffen. Onze ambitie is helder: negatieve impact verminderen, afhankelijkheden en risico’s in kaart brengen en kansen benutten. Op basis van analyses passen we ons beleid en onze projectaanpak aan, nemen we natuurpositieve maatregelen en stellen we concrete doelen. Zo werken we aan het beperken van natuurverlies, het herstel van ecosystemen en het realiseren van een positieve impact op de natuur.

Impacts, risico’s en kansen

In 2025 hebben we de DMA geactualiseerd en verdiept. Waar in 2024 één negatieve impact over de gehele keten gold, hebben we nu per groep in de waardeketen impacts gedefinieerd. Daarnaast is de analyse uitgebreid met twee nieuwe risico's en één kans.

Biodiversiteitsanalyse

Heijmans heeft in 2024 een start gemaakt met het in kaart brengen van zijn impacts, afhankelijkheden, risico’s en kansen ten aanzien van biodiversiteit en ecosystemen. Dit proces is gebaseerd op de Taskforce on Nature-related Financial Disclosures (TNFD) LEAP-benadering. Dit is een stapsgewijze aanpak die gebaseerd is op lokaliseren (Locate), evalueren (Evaluate), beoordelen (Assess) en reageren en rapporteren (Prepare). Parallel aan het meer volwassen worden van deze analyse wordt gewerkt aan een steeds volwaardigere veerkrachtanalyse. In 2025 zijn de eerste testen gedaan met Thrive, een tool ontwikkeld door onder andere Naturalis om biodiversiteit inzichtelijk te maken.

In 2026 kijken we of we deze tool breder kunnen inzetten om meer kwalitatieve data te verkrijgen over biodiversiteit op onze projecten. Totdat er meer duidelijkheid is gaat Heijmans ervan uit dat zijn strategie en bedrijfsmodel kwetsbaar zijn voor de verschillende risico’s die gekoppeld worden aan het verlies van biodiversiteit en ecosystemen, en dat de veerkracht nog niet goed in beeld is gebracht. Ook past Heijmans zijn bedrijfsmodel nog niet aan op basis van de uitkomsten van de impact, afhankelijkheid, risico’s en kansenanalyse.

Heijmans is actief op veel verschillende locaties en werkt samen met veel verschillende leveranciers en klanten. Dit leidt tot complexe natuurgerelateerde afhankelijkheden en impacts. Om een beheersbaar startpunt te creëren, kiezen we voor een afgebakende scope: een klein aantal locaties en waardeketenonderdelen met hoge prioriteit, waar belangrijke natuurgerelateerde afhankelijkheden, effecten, risico's en kansen zich naar verwachting zullen voordoen. In combinatie met data uit onze eigen operaties vormt dit een solide basis voor analyse en stelt het ons in staat te focussen op de gebieden waar daadwerkelijk impact kan worden gemaakt. De scope van de analyse wordt ieder rapportagejaar bijgesteld op basis van beschikbare capaciteiten en data. Op deze manier breidt Heijmans de breedte en diepte van de analyse geleidelijk uit, naarmate de organisatie meer ervaring en volwassenheid krijgt in het toepassen van dit proces. Tegelijkertijd beseffen we dat er nu impact kan zijn op gemeenschappen die afhankelijk zijn van biodiversiteit en ecosysteemdiensten. Om deze mogelijk getroffen gemeenschappen tegemoet te komen wil Heijmans in gesprek over duurzaamheidsanalyses en bespreken wanneer eventueel mitigerende maatregelen om de impact te verminderen genomen moeten worden.

Voor deze analyse zijn de volgende aannames gedaan:

• De materieel bevonden locaties geven een accuraat en representatief beeld van het bedrijfsmodel van Heijmans in zijn directe operaties.

• De tijdshorizon waarop deze analyse van toepassing is, is het huidige boekjaar. Heijmans gaat ervan uit dat 2025 representatief is voor een doorsnee boekjaar waarin Heijmans zijn gebruikelijke economische activiteiten uitvoert. 

• De WWF Risk Filter-tool geeft een accurate inschatting van risico's gerelateerd aan onze locaties en gebruikt hiervoor de meest up-to-date en beste data.

In deze weerbaarheidsanalyse zijn momenteel geen externe stakeholders meegenomen in de directe operaties.

Uitkomsten

We hebben aan de hand van de ENCORE-database economische activiteiten gekoppeld aan onze projecten. Hierbij hanteren we een materialiteitsscore van 2,5 en hoger (dit wijkt af van de grens die ENCORE zelf stelt). Op basis van die filtering zijn er dit jaar 743 projecten[1] nabij biodiversiteitsgevoelige gebieden die volgens ENCORE potentieel materieel negatieve impact hebben op biodiversiteit, ecosystemen en natuurlijke habitats.

Hierdoor treedt er mogelijk een verslechtering van de desbetreffende habitats op en verstoort Heijmans met zijn activiteiten dieren in beschermde gebieden. De totale oppervlakte van alle potentieel materiële oppervlaktelocaties bij elkaar bedraagt ongeveer 28,10 km2 (2024: 23,88 km2)[2]. De methodiek is terug te vinden in de tabel Rapportagevereisten. Binnen de economische activiteiten van Heijmans is er een materiële impact geconstateerd op landdegradatie, verwoestijning en bodemafdekking. Dit is ook terug te zien in onze IRO. Verder heeft Heijmans een potentieel effect op bedreigde diersoorten vastgesteld. Dit resultaat halen we uit de IBAT-tool. In 2025 is op 85,5% van de 723 locaties (die in de IBAT-tool zijn geanalyseerd) vastgesteld dat de potentiële impact op bedreigde diersoorten significant is. 

In de komende jaren willen we de daadwerkelijke impact verder duiden. We volgen hiervoor de LEAP-benadering. Er is een behoefte om meer projectspecifiek te kunnen evalueren, aangezien de projectactiviteiten en gebieden erg uiteenlopen. Vanaf 2026 gaan we starten met het structureel uitvoeren van analyses om de biodiversiteit in beeld te krijgen op projectniveau. Hiermee kunnen we de impact uiteindelijk specifieker duiden, passende beheersmaatregelen formuleren en nemen, over onze doelstelling rapporteren en ons bedrijfsmodel waar nodig op de langere termijn aanpassen.

Veerkracht

We gebruiken dit jaar opnieuw de WWF Risk Filter-tool om de locaties uit de impact- en afhankelijkhedenanalyse te plotten. De resultaten verwerken wij nog niet in beleid of maatregelen. In de tool zijn 723 projecten ingeladen, 20 projecten zijn geen onderdeel van deze analyse. Dit biedt inzicht in fysieke en transitierisico’s gerelateerd aan ecosysteemdiensten. Het biedt nog geen inzicht in systemische risico’s waar het bedrijfsmodel van Heijmans aan onderhevig is of de veerkracht ten opzichte van deze risico’s. De uitkomsten zijn hieronder weergegeven, opgesplitst per soort risico en bijbehorende risicocategorieën. 

Beleid

Heijmans werkt vanuit het principe 'Wij geven meer dan we nemen'. We streven onder andere naar een netto positief effect op de natuur. We hebben een biodiversiteitsbeleid met de onderdelen ‘biodiversiteit versterken’ en ‘natuur als oplossing’.

Het huidige beleid is gebaseerd op wetenschappelijke inzichten en internationale kaders, zoals het Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework en de EU Nature Restoration Law. Het beleid is geschreven met de gehele waardeketen in gedachten, maar implementatie is voor nu uitsluitend gericht op de eigen operatie[3]. Het biodiversiteitsbeleid[4] is te vinden op onze website rapportage.heijmans.nl.

Biodiversiteit versterken

Heijmans versterkt biodiversiteit via vier strategische impactfactoren die aansluiten bij ons bedrijfsmodel en onze strategie. We erkennen dat onze activiteiten een negatieve impact hebben op biodiversiteit en ecosystemen en daarmee op de gemeenschappen die hiervan afhankelijk zijn, terwijl ons inzicht in de omvang van deze impact nog beperkt is. Een integraal monitoringsysteem dat onze totale impact, inclusief de waardeketen, meet is echter nog in ontwikkeling. Marktstandaarden bieden hiervoor nog geen volledig passende oplossing. Met ons beleid sturen we op het beperken van negatieve effecten en het waar mogelijk realiseren van een positieve bijdrage.

Ruimte voor natuur

Door vermindering van ruimte voor de natuur staat de biodiversiteit onder grote druk. Infrastructuur, landbouw en bebouwing hebben bijgedragen aan het verdwijnen van natuur. De bedrijfsactiviteiten van Heijmans dragen bij aan verandering van landgebruik, wat een directe drukfactor vormt voor biodiversiteit. In onze waardeketen kan dit bovendien leiden tot effecten zoals landdegradatie, verwoestijning en bodemafdekking.

Voor onze eigen operatie zien wij geen grootschalige negatieve impact, maar wel een risico op landdegradatie en bodemafdekking. Bij projecten en werkzaamheden grenzend aan de buitenruimte streven we er daarom naar natuur te beschermen, en waar mogelijk te versterken.

Soortenrijkdom

In het algemeen draagt een grotere variatie aan soorten en ecosystemen bij aan een beter evenwicht in de natuur. Daarbij ligt de nadruk op inheemse soorten, die van nature in Nederland voorkomen. Daartegenover staan invasieve exoten: soorten die niet in Nederland voorkwamen en zich vaak snel verspreiden. Deze soorten kunnen inheemse soorten verdringen en op die manier de soortenrijkdom aantasten. Heijmans zet zich in voor het duurzaam beheren van ecosystemen binnen zijn projecten en werkzaamheden. Hiermee streven we naar herstel, regeneratie en versterking van originele biodiversiteit. Bij projecten waar risico bestaat op de verspreiding van invasieve exoten werken we zorgvuldig om deze verspreiding te voorkomen.

Omgevingscondities

Een gezonde bodem, schoon water (zie beleid 'Water Raakt' op onze website rapportage.heijmans.nl en schone lucht vormen de basis voor een ecosysteem waar mens, dier en plant kunnen floreren. Vervuiling van deze domeinen tast onder meer de biodiversiteit aan. Klimaatverandering en stikstofemissies, mede veroorzaakt door bouwactiviteiten, vergroten deze druk. Onze visie hierop wordt nader toegelicht in het hoofstuk 'Klimaat'. Heijmans beperkt emissies door het toepassen van innovatieve methoden en hulpmiddelen, zoals de mitigatieladder. We voeren een duurzaam pachtbeleid en ontwikkelen samen met Wageningen University & Research een kader voor duurzaam bodembeheer, waarmee we onder andere landdegradatie proberen te voorkomen.

Natuur als grondstof

De bouw vraagt om grondstoffen. Door in te zetten op circulair ontwerp en hergebruik van materialen kunnen we deze vraag verminderen. Daarnaast sturen we op verantwoorde productie en het beperken van het gebruik van primaire grondstoffen. Door in te zetten op natuurinclusieve, regeneratieve en duurzame exploitatie van natuurlijke hulpbronnen kan de negatieve impact op biodiversiteit beperkt worden.

Onze visie op materialen en de traceerbaarheid ervan, waaronder hout en ontbossing, is vastgelegd in het hoofdstuk 'Materiaalgebruik en circulaire economie'.

Natuur als oplossing

Heijmans is in hoge mate afhankelijk van ecosysteemdiensten, wat een risico vormt voor de continuïteit van onze bedrijfsactiviteiten. Tegelijkertijd zien we het verantwoord benutten van deze diensten ook als kans om meer waarde toe te voegen aan onze bouwwerken en hun omgeving. We benutten en versterken deze diensten om onze projecten en waardeketen toekomstbestendig te maken. Vier cruciale afhankelijkheden:

Inspiratie

Onze innovatiekracht leunt op de natuur als leermeester. Biomimicry (leren van de natuur) en groene integratie vergroten onderscheidend vermogen, verhogen (ver)koopwaarde en creëren gezonde leefomgevingen. 

Weerbaarheid

Onze steden en infrastructuur zijn kwetsbaar voor klimaatverandering. Verstening leidt tot wateroverlast bij piekbuien en gevaarlijke hittestress in de zomer. We gebruiken natuurlijke oplossingen om wateroverlast, hittestress en klimaatschade te beperken. Hiermee verlengen we de levensduur en beschermen we de veiligheid van onze bezittingen en bouwwerken, ook maken we het aangenamer voor de eindgebruiker.

Gezondheid

Luchtvervuiling en geluidshinder bedreigen een gezonde leefomgeving en kunnen gezondheidsklachten veroorzaken. Groene buffers en vegetatie verbeteren luchtkwaliteit, beperken geluid en creëren een prettig leefklimaat. Het succes van onze projecten hangt af van natuurlijke elementen die negatieve effecten van verstedelijking verminderen en welzijn bevorderen.

Productie

Onze processen en materialen zijn afhankelijk van natuurlijke productiviteit. Voor onze bouwprocessen hebben we schoon water nodig, onze medewerkers vertrouwen op een stabiele voedselvoorziening die leunt op bestuiving en vruchtbare grond, en onze biobased materialen zoals hout en vezels zijn volledig afhankelijk van gezonde, productieve ecosystemen.

De stabiliteit van onze gehele toeleveringsketen en de economie waarin we opereren, rust op deze natuurlijke productiviteit.

Maatregelen

Hoewel Heijmans niet specifiek de mitigatiehiërarchie inzet als middel, is elke maatregel wel onder deze hiërarchie te vangen. De mitigatiehiërarchie is een stappenplan om negatieve effecten op de natuur te minimaliseren. 

De stappen zijn als volgt: 

• Vermijden

• Minimaliseren

• Rehabilitatie en herstel

• Compensatie

Heijmans zet veelvuldig de natuur als oplossing in binnen zijn projecten en gebiedsontwikkelingen. Deze oplossingen zijn gericht op het inzetten van natuurlijke processen en ecosystemen om bij te dragen aan klimaatadaptatie, biodiversiteitsherstel, versterken van de natuur en het welzijn van gemeenschappen. Door het combineren van technische kennis met ecologische principes, creëert Heijmans waarde op sociaal, economisch en ecologisch vlak. We maken op het moment geen gebruik van biodiversiteitscompensaties, zoals biodiversiteitscertificaten, om onze impact te herstellen. 

Heijmans is bezig om project overstijgende maatregelen toegankelijker te maken voor iedereen in het bedrijf. Hiervoor hebben we in 2025 een app ontwikkeld met een catalogus aan maatregelen die tijdens een project genomen kunnen worden. Dit kunnen grote maatregelen zijn, zoals het aanleggen van faunapassages of een natuurlijk windscherm, maar het kan ook een kleine maatregel zijn, zoals het laten liggen van bladeren of tegels wippen (vervangen van bestrating door groen). In deze app kunnen onze medewerkers direct zien welke meerwaarde de actie heeft voor ‘biodiversiteit versterken’ en ‘natuur als oplossing’. 

De app wordt in 2026 geïmplementeerd en verder doorontwikkeld. In onderstaande tabel worden nog enkele maatregelen uitgelicht binnen de categorieën 'meetinstrumenten', 'partnerschappen' en 'onderzoeksprogramma’s':

Doelstellingen

Onze doelstellingen sluiten momenteel goed aan bij verschillende internationale kaders. Het belangrijkste daarvan is het Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework (GBF), dat bestaat uit 23 doelstellingen om de wereldwijde achteruitgang van biodiversiteit en ecosystemen tegen te gaan. De doelstellingen van Heijmans zijn gekoppeld aan de verschillende biodiversiteitspijlers en dragen bij aan 10 van de 23 doelstellingen van het GBF. Er zijn bij het formuleren van de doelstellingen geen ecologische drempels toegepast. We erkennen het belang hiervan en onderzoeken hoe wij deze concepten effectief kunnen integreren om onze bijdrage aan het behoud van biodiversiteit en ecosystemen te versterken. Daarnaast zijn de doelstellingen opgesteld zonder afstemming met stakeholders en lokale gemeenschappen.

Onze doelstellingen richten zich op het verminderen van biodiversiteitsimpact, wat overeenkomt met de stap ‘minimaliseren’ op de mitigatieladder. Momenteel rapporteren we nog niet over deze doelstellingen. We zijn in 2025 gestart met de eerste testen om deze doelstellingen te meten. Vanaf 2026 verwachten we de eerste resultaten te kunnen delen in het jaarverslag. De onderstaande tabel laat de strategische doelstellingen zien:

Rapportagevereisten

• 1We hebben 20 projecten handmatig aan de resultaten toegevoegd. Gezien het feit dat eerdere projecten steevast als 'nabij biodiversiteitsgevoelig gebied' werden aangemerkt in de IBAT-tool, achten wij een impact op de biodiversiteit voor deze 20 projecten aannemelijk.
• 2In 2024 hebben we enkel de oppervlakte van de grootste Infraprojecten meegenomen. Dit jaar is de methodiek uitgebreid en doen we ook een inschatting voor de bedrijfsstromen Werken (Utiliteit) en Wonen.
• 3Onze werkzaamheden vinden enkel in Nederland plaats en nabij biodiversiteitsgevoelige gebieden.
• 4Het duurzaam gebruiken van oceaan en zee valt voor Heijmans buiten scope, momenteel hebben we geen beleid gericht op dit thema.