Met onze activiteiten staan we midden in de samenleving. Ontwikkelingen op demografisch, economisch, ecologisch, technologisch en politiek vlak hebben direct invloed op onze bedrijfsvoering. Door trends tijdig te signaleren en erop in te spelen, blijven we wendbaar en kunnen we duurzaam waarde creëren.
2025 werd gekenmerkt door onrust en verandering. Geopolitieke spanningen, klimaatvraagstukken en een politiek-bestuurlijke context waarin consistent beleid onder druk staat, beïnvloeden het vertrouwen van consumenten en opdrachtgevers. Tegelijkertijd zorgen deze ontwikkelingen voor volatiliteit in grondstoffenprijzen en druk op inkoopkracht en kostenstructuren binnen de sector. We staan daarbij aan de vooravond van een nieuw kabinet. Dat biedt de kans op meer consistentie, daadkracht en samenwerking, zodat noodzakelijke doorbraken kunnen worden gerealiseerd en het vertrouwen in de markt wordt versterkt.
De economische vooruitzichten zijn voorzichtig positief, maar de opgave voor de bouwsector blijft groot: bijdragen aan een bereikbaar, betaalbaar en duurzaam Nederland, binnen de grenzen van milieu, ruimte en beschikbare capaciteit. Deze context vraagt om andere keuzes en slimmere samenwerking. Tegelijkertijd ontstaan kansen: de noodzaak tot vernieuwing stimuleert innovatie, versnelt verduurzaming en vergroot de maatschappelijke relevantie van onze sector.
Woningmarkt van het slot
De woningmarkt bleef in 2025 onder grote druk staan. De vraag naar woningen nam toe door bevolkingsgroei, vergrijzing en gezinsverdunning, terwijl de productie achterbleef.
Nederland heeft jaarlijks circa honderdduizend nieuwe woningen nodig, maar bleef daar met ongeveer 77.000 opleveringen in 2025 duidelijk onder. Complexe vergunningprocedures, mede door de aanhoudende stikstofproblematiek en beperkte plancapaciteit, hogere bouwkosten en personeelstekorten bij lokale overheden zorgden voor vertraging. Ook de oproep om tweederde betaalbaar te bouwen legt – zeker bij binnenstedelijke ontwikkeling – extra druk op de haalbaarheid van projecten. Tegelijkertijd stegen de woningprijzen opnieuw en bleef de vraag structureel hoog. Heijmans ziet kansen in industrialisatie, modularisatie en samenwerking om sneller, slimmer en betaalbaarder te bouwen – en zo bij te dragen aan een toekomstbestendige woningvoorraad.
Herstel en vernieuwing infrastructuur
De vernieuwing van de Nederlandse infrastructuur vroeg in 2025 om versnelde en grootschalige investeringen. Bruggen, wegen en sluizen uit de naoorlogse periode bereiken het einde van hun levensduur. Rijkswaterstaat zette voor miljarden aan projecten in de markt en werkt samen met marktpartijen binnen het Platform Vervanging & Renovatie om aanbestedingen slimmer te organiseren, onder meer via ‘treintjesaanbestedingen’ die tenderkosten verlagen, de uitvoering optimaliseren, een leercurve creëren en modulaire diensten stimuleren. Ook Defensie investeert fors in de modernisering van haar vastgoed en infrastructuur om de paraatheid te versterken. Heijmans draagt hieraan bij met vernieuwende, modulaire en circulaire bouwmethoden, gericht op efficiënte uitvoering en lagere emissies. De opgave wordt bemoeilijkt door krappe uitvoeringscapaciteit en beperkte inpassingsmogelijkheden, onder andere als gevolg van de ambitie om de klimaatdoelen te halen.
Duurzaamheidstransities in de gebouwde omgeving
De gebouwde omgeving heeft met meerdere met elkaar samenhangende duurzaamheidsopgaven te maken. Klimaatverandering, schaarste aan grondstoffen en druk op de natuur en biodiversiteit vragen om aanpassing van beleid, regelgeving en uitvoering. Deze ontwikkelingen hebben directe invloed op de bouwsector en bepalen in toenemende mate de randvoorwaarden waarbinnen projecten tot stand komen.
Klimaatdoelen en CO₂-reductie
Het terugdringen van CO₂e-uitstoot blijft een urgente maatschappelijke opgave. Volgens de Klimaat- en Energieverkenning 2025 koerst Nederland met de huidige maatregelen af op een reductie van 45 tot 53 procent in 2030 ten opzichte van 1990. De bouwsector speelt een belangrijke rol in deze transitie. Door duurzame materialen toe te passen, materialen te hergebruiken en emissieloos te werken, kan de sector tot 2030 extra CO₂e-reductie realiseren, boven op de maatregelen van de overheid om CO₂e te reduceren in de gebruiksfase.
Omgaan met water
De wateropgave was in 2025 urgenter dan ooit. Door een droog voorjaar behoorde dit jaar tot de 5% droogste jaren ooit gemeten. Klimaatverandering zorgt tegelijk voor extremere neerslag, hogere waterstanden en toenemende druk op waterkwaliteit en drinkwatervoorziening. De overheid werkt aan het Nationaal Waterprogramma 2028-2033, dat inzet op waterveiligheid, zoetwaterbeschikbaarheid en klimaatadaptatie. Ook investeert Nederland de komende jaren miljarden in dijkversterking en de waterrobuuste inrichting van het land. Voor de bouw betekent dit strengere eisen en nieuwe kansen: projecten moeten rekening houden met waterbalans, infiltratie en adaptieve maatregelen. Heijmans voegt waarde toe met slimme, duurzame oplossingen voor een klimaatbestendige leefomgeving.
Circulariteit en grondstoffenschaarste
De overgang naar een circulaire economie kreeg in 2025 verder vorm, maar de voortgang blijft achter bij de nationale ambities. Het grondstoffengebruik neemt nog toe (bron: Integraal Circulair Economie Rapport 2025), terwijl de marktvraag naar circulaire producten beperkt groeit. De overheid speelt hierin als een van de grootste opdrachtgevers een belangrijke stimulerende rol via haar uitvraag bij projecten. De bouwsector speelt vervolgens een belangrijke rol in deze transitie via hergebruik van materialen, modulair bouwen en de inzet van biobased grondstoffen. Heijmans past circulaire principes toe in ontwerp en uitvoering en maakt materiaalstromen inzichtelijk om uitstoot en afhankelijkheid van primaire grondstoffen te verminderen.
Biodiversiteit en natuurinclusief bouwen
De druk op biodiversiteit bleef groot in 2025. Nederland ligt nog steeds achter op vrijwel alle veertien doelen van het Nationaal Dashboard Biodiversiteit, ondanks lichte verbeteringen in natuurtypen zoals zoetwater, moeras en bos. Met het Nationaal Biodiversiteit Strategie & Actieplan 2025-2030 vertaalt de overheid internationale afspraken uit Montreal naar nationale maatregelen, met nadruk op natuurherstel, het terugdringen van stikstofdruk en het versterken van groen in de leefomgeving.
In februari 2025 kondigde het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening aan dat nestvoorzieningen opnieuw wettelijk worden verankerd in het Bouwbesluit, een belangrijke stap voor soortenbescherming. Heijmans blijft zich actief inzetten voor natuurinclusief bouwen en het versterken van biodiversiteit in en rond projecten, als onderdeel van een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Ook benutten we de waarde van de natuur in veel projecten als natuurlijke (of niet-artificiële) oplossing. We zijn ons ook bewust van de mogelijke negatieve impact van onze activiteiten op de biodiversiteit.
Stikstof en vergunningverlening
Het stikstofvraagstuk bleef ook in 2025 een beperkende factor voor de realisatie van nieuwe projecten. Na de uitspraak van de Raad van State eind 2024 bleef voor veel nieuwbouwprojecten een natuurvergunning vereist. De overheid werkt aan een nieuw wettelijk kader dat niet langer uitgaat van stikstofneerslag, maar van emissiedoelen per sector. Daarmee moet meer ruimte ontstaan voor ontwikkeling binnen ecologische grenzen. De bouwsector draagt nog steeds minder dan één procent bij aan de totale stikstofdepositie, maar ondervindt wel grote negatieve gevolgen van de vergunningplicht. Heijmans voert bij alle relevante projecten AERIUS-berekeningen (brengen de stikstofimpact van een project in kaart) uit en neemt waar nodig maatregelen om de uitstoot in de bouwfase te beperken. Structurele vooruitgang vraagt om een duidelijk wettelijk kader en een uitvoerbare bronaanpak door de overheid.
Schaarste op de elektriciteitsnetwerken
De druk op het Nederlandse elektriciteitsnet nam in 2025 verder toe. De snelle groei van elektrificatie in mobiliteit, industrie en woningbouw leidt tot toenemende netcongestie en steeds langere wachttijden voor aansluitingen. Dit belemmert zowel de energietransitie als de voortgang van bouwprojecten. Netbeheerders investeren miljarden in uitbreiding en versterking van de energie-infrastructuur en ontwikkelen oplossingen als slimme netsturing en tijdgebonden tarieven om het gebruik beter te spreiden. Tegelijkertijd groeit de vraag naar laadinfrastructuur, emissieloos materieel en de emissieloze gebouwde omgeving, bijvoorbeeld door de toename van warmtepompen en elektrische auto’s, sneller dan de capaciteit van het net toelaat. Hierdoor ontstaan vertragingen bij projecten en in de uitrol van laadvoorzieningen. Structurele uitbreiding van de hoofd- en regionale netten is noodzakelijk om de overgang naar een volledig emissieloze economie mogelijk te maken. De eerste woningbouwprojecten zonder netaansluiting dienen zich aan, waardoor kopers hun toekomstige woning niet kunnen betrekken en de uitdagingen op de woningmarkt verder toenemen.
Krapte arbeidsmarkt houdt aan
De toenemende krapte op de arbeidsmarkt bleef ook in 2025 een structureel aandachtspunt in de bouwsector. De beschikbaarheid van vakmensen en ervaren projectprofessionals bleef achter bij de vraag, terwijl de vervangingsvraag verder toenam. Volgens ramingen zijn tot 2028 circa 60.000 nieuwe medewerkers nodig om aan de vraag te voldoen. Tegelijkertijd hebben bouwbedrijven de afgelopen jaren gericht geïnvesteerd in maatregelen om met deze krapte om te gaan. De focus ligt op behoud en opleiding van personeel, het aantrekkelijker maken van werken in de sector en het slimmer inzetten van capaciteit via automatisering, digitalisering en standaardisering. Ook groeit de aandacht voor vroege partnerselectie door opdrachtgevers en nauwere samenwerking in de keten, waardoor capaciteit en kennis tijdig kunnen worden geborgd en projecten efficiënter kunnen worden ingericht.
Veranderende wet- en regelgeving
Wet- en regelgeving bleef ook in 2025 volop in beweging en heeft directe invloed op de bouwpraktijk. Na de eerste implementatie in 2024, werkten we in 2025 aan de doorontwikkeling van de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). Nederland heeft een wetsvoorstel ingediend om de Europese duurzaamheidsrapportageplicht over mens, milieu en bestuur in nationale wetgeving door te voeren. Tegelijkertijd werkt de Europese Commissie aan voorstellen om onderdelen van de Europese duurzaamheidsrapportagestandaarden (ESRS) te vereenvoudigen en gefaseerd in te voeren.
De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) geldt sinds 2024 voor eenvoudige nieuwbouw, maar de uitbreiding naar verbouw is voorlopig uitgesteld. Daarnaast zijn in het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) wijzigingen doorgevoerd, onder meer voor vergunningplicht en veiligheidseisen. Deze ontwikkelingen benadrukken het belang van stabiel en voorspelbaar beleid om efficiënt, veilig en duurzaam te kunnen bouwen. Daarnaast zien we de afgelopen jaren een stapeling van wet- en regelgeving wat projecten complexer en duurder maakt.
Digitalisering
Digitalisering ontwikkelde zich in hoog tempo. AI en datagedreven werken worden steeds bepalender voor de productiviteit, kwaliteit en voorspelbaarheid in de bouw. Generatieve AI en digital twins vormen de volgende stap na BIM, waarmee gebouwen en infrastructuur steeds vaker digitaal worden ontworpen, gemonitord en voorspellend aangestuurd. Ook op de bouwplaats neemt digitalisering toe: apps, drones en sensoren leveren realtime inzichten die de samenwerking verbeteren en het werk veiliger en efficiënter maken. De inzet van autonome en elektrische machines groeit, mede door de krappe arbeidsmarkt en strengere emissie-eisen. Europese regelgeving en subsidies versterken deze ontwikkeling, onder meer via eisen rond CO₂e-registratie en circulariteit. Zo beweegt de sector zich richting een professionelere, datagedreven en ketengerichte manier van werken.
Voor de bouw betekent dit een fundamentele stap naar een beter beheersbaar en schaalbaar productieproces. Digitale integratie maakt het mogelijk om faalkosten te beperken, planningen beter te voorspellen en schaarse mensen en materialen doelgerichter in te zetten. In een markt met toenemende complexiteit wordt het vermogen om data, processen en ketens te verbinden daarmee steeds belangrijker voor concurrentiekracht, risicobeheersing en het succesvol verwerven van aanbestedingen. De groeiende afhankelijkheid van data en AI vraagt daarbij om robuuste governance rond cybersecurity, datakwaliteit en verantwoord gebruik van technologie.
Deze ontwikkelingen vormen de context voor onze strategische keuzes.