Omzet wordt opgenomen indien de Groep een contract met een klant heeft afgesloten waarin de uit te voeren werkzaamheden identificeerbaar zijn, de betalingsvoorwaarden duidelijk zijn en het contract onmiskenbaar economische betekenis heeft. Tevens dient het waarschijnlijk te zijn dat de klant betaalt. De omzet van portefeuilles van contracten met vergelijkbare eigenschappen worden als portefeuille verantwoord wanneer de uitkomst niet materieel afwijkt van het op individueel contractniveau bepalen van de omzet.
De omzet wordt toegerekend aan de individuele prestatieverplichting(en) op basis van relatieve opzichzelfstaande verkoopprijzen. De omzet wordt opgenomen op het moment dat de klant de zeggenschap verkrijgt over de vervulde prestaties.
Variabele vergoedingen worden alleen opgenomen indien het zeer waarschijnlijk is dat geen significante terugname van omzet zal plaatsvinden:
-
Omzet als gevolg van meerwerk wordt betrokken in de totale transactieprijs als het bedrag op enigerlei wijze door de opdrachtgever is geaccepteerd.
-
Omzet als gevolg van claims en incentives wordt betrokken in de totale transactieprijs voor zover deze voortkomen uit afdwingbare rechten, het zeer waarschijnlijk is dat deze tot omzet zullen leiden en betrouwbaar kunnen worden bepaald.
-
Voor zover het niet zeer waarschijnlijk is dat een boete niet wordt geheven, wordt deze voor de betreffende verwachte omvang in mindering gebracht op de transactieprijs.
Bonussen worden opgenomen in de transactieprijs voor zover het zeer waarschijnlijk is dat aan de gespecificeerde prestatiestandaarden wordt voldaan en het bedrag van de bonus betrouwbaar kan worden vastgesteld zonder dat significante terugname van omzet wordt verwacht. Indien een bonus pas na een bepaalde termijn na oplevering van kan worden verkregen, wordt deze pas verantwoord zodra het zeer waarschijnlijk is dat de bonus daadwerkelijk zal worden ontvangen en dat geen significante terugname van omzet zal plaatsvinden.
Indien de uitkomst van een prestatieverplichting niet betrouwbaar kan worden bepaald, wordt de contractuele omzet slechts opgenomen voor zover het waarschijnlijk is dat de gemaakte kosten terugverdiend kunnen worden.
Indien een contract een significante financieringscomponent bevat, corrigeert de Groep de transactieprijs hiervoor. Indien het tijdstip tussen het vervullen van de prestatieverplichting en de betaling minder dan één jaar bedraagt, gebeurt dit niet.
Verwachte verliezen op contracten worden onmiddellijk in de winst-en-verliesrekening opgenomen. Voor het bepalen van de omvang van verliesvoorzieningen gaat de Groep uit van de verwachte economische voordelen versus de toerekenbare kosten van het contract.
(5a) Verkoop van goederen - met name gronden
Omzet uit de verkoop van goederen (met name gronden) wordt opgenomen tegen de overeengekomen vergoeding of toegerekende vergoeding (van dit laatste is bijvoorbeeld sprake als de levering van de grond onderdeel uitmaakt van een gecombineerde koop-aannemingsovereenkomst bij woningbouwprojecten). De omzet van de grond wordt op het moment van het transport bij de notaris gerealiseerd.
(5b) Onderhanden werken – projecten
De omzet met betrekking tot onderhanden werken wordt in de winst-en-verliesrekening verwerkt wanneer de zeggenschap is overgegaan naar de klant. Omdat de Groep de projecten realiseert op grond die eigendom is van de klant, verkrijgt de klant via natrekking de zeggenschap naar mate het project wordt voltooid. Voor alle projectactiviteiten - behoudens enkele specifieke activiteiten in het segment Wonen zoals hieronder toegelicht - wordt de voortgang van het toe te rekenen resultaat bepaald aan de hand van de verhouding geboekte kosten ten opzichte van de totale te verwachten kosten (cost-to-come) voor zover de gemaakte kosten representatief zijn voor de voortgang van de overdracht aan de klant. Hierbij wordt rekening gehouden met eventuele onverkochte eenheden. Inefficiënties worden buiten beschouwing gelaten bij het bepalen van het stadium van voltooiing.
Daarnaast wordt het stadium van voltooiing in geval van vastgoedactiviteiten bepaald naar rato van de totale gefactureerde termijnen (per afzonderlijk project). Ditzelfde geldt voor bouwwerkzaamheden voor zover sprake is van gesplitste koop-aannemingsovereenkomsten waarbij de groep strikt factureert op basis van voortgang aan de hand van vastgestelde mijlpalen. Indien de facturering geen goede basis vormt voor het meten van de voortgang (bijvoorbeeld indien sprake is van volledige facturering bij oplevering) wordt de voortgang overeenkomstig de eerste alinea gemeten en de omzetverantwoording daarop gebaseerd.
(5c) Diensten
De omzet uit hoofde van verleende diensten, met name service- en onderhoudswerkzaamheden, wordt in de winst-en-verliesrekening opgenomen naar rato van de uitgevoerde werkzaamheden, aangezien de klant gelijktijdig de voordelen uit de diensten ontvangt en gebruikt. Het stadium van voltooiing wordt bepaald aan de hand van beoordelingen van de verrichte werkzaamheden.